Sauna – Materiały

Sauna – budowa

Tradycyjne materiały

Drewno

Właściwości fizykochemiczne drewna

Głównym materiałem do budowy sauny jest bez wątpienia drewno. Żaden nowoczesny materiał nie może konkurować z drewnem w projektowaniu sauny. Drewno wykorzystuje się ze względu na jego zdolność do pochłaniania wilgoci i wydzielanej pary wodnej. Pozwala to uzyskać pożądane ciepłe i suche środowisko. Zapewnia ono również naturalną regulację wilgotności wymaganej w saunie.

Wszystkie te cechy dotyczą również drewna litego. Lite, surowe drewno pełni w tradycyjnej saunie fińskiej funkcję stabilizatora temperatury ze względu na swoją dużą grubość. To właśnie dlatego w wielu regionach Finlandii stosuje się konstrukcje z bali, zwłaszcza w saunach. Konstrukcje drewniane zachowują swoją pierwotną świeżość dzięki zastosowaniu powłoki ochronnej na wewnętrznej powierzchni sauny.

Ponadto drewno jest słabym przewodnikiem ciepła. Ta właściwość pozwala mu utrzymać temperaturę wewnątrz sauny, zapewniając tym samym jej szybki wzrost. Drewno iglaste jest również jedynym materiałem, który po podgrzaniu do temperatury 100°C zapobiega poparzeniom osób korzystających z sauny. Mają one kontakt z elementami ławki, podłogi lub ścianek działowych, ale nie narażają się na działanie ciepła na skórę. Drewno liściaste wykazuje w tym zakresie gorsze właściwości niż iglaste. W przypadku sauny drewno pozostaje materiałem z wyboru, łączącym ciepło i bezpieczeństwo.

Temperatura ciała zdrowego człowieka jest stała. Utrzymuje się na poziomie około 37°C. Skóra nie wytrzymuje temperatur znacznie przekraczających tę wartość. Przy temperaturze powyżej 45°C dochodzi do oparzeń. Nie toleruje ona również zbyt niskich temperatur. Poniżej 0°C pojawiają się pęknięcia. Odczuwa się pieczenie, gdy postawi się bosą stopę na stalowej płycie o temperaturze 50°C. Jeśli jednak postawimy go na drewnie iglastym o tej samej temperaturze, jest to dobrze tolerowane. Zjawisko to jest opisywane przez specjalistów od termodynamiki jako efusywność drewna iglastego. Ta właściwość skłania projektantów saun do stosowania drewna.

Materiały inne niż drewno pochłaniają ciepło z otoczenia, w którym są zainstalowane. Oznacza to, że należy przewidzieć system ogrzewania zdolny do dostarczenia większej energii cieplnej, aby ogrzać każdy z elementów składających się na saunę. Ściany i przegrody stanowią 70% tych elementów wymagających dużego nakładu energii. W przypadku ścian drewnianych wartość ta spada do 30%.

Gęstość i twardość to główne cechy drewna używanego do budowy sauny. Jego pochodzenie ma duży wpływ na te cechy. Świerk fiński jest typowym przykładem drewna przeznaczonego do sauny. Rośnie on w trudnych warunkach, w bardzo surowym klimacie. Jego wzrost jest powolny, co sprzyja jego twardości. Doskonale nadaje się do zastosowań, w których występują wahania temperatury. To właśnie uzasadnia jego wykorzystanie w saunie.

Wybór gatunków drewna

Informacje ogólne

Do sauny należy wybierać gatunki drewna, które dobrze znoszą wysokie temperatury i wilgoć. Wymagana jakość drewna zależy od miejsca jego zastosowania w saunie. Należy rozróżnić drewno stosowane na ściany działowe i sufity, widoczne elementy wyposażenia wnętrza oraz elementy niewidoczne, a także drewno przeznaczone na elementy zewnętrzne sauny.

Do ścianek działowych i sufitów w saunie stosuje się panele o grubości 15 mm. Zalecane gatunki drewna to hemlock, cedr czerwony, świerk północny i sosna. Do wyposażenia wnętrz, podłogi, ławek, okładzin, oparć i podłokietników w saunie znacznie częściej stosuje się osikę i „abachi”. Natomiast elementy ukryte będą wykonane z isorelu, materiału przyjaznego dla środowiska.

Sosna

Cedr czerwony

Cedr czerwony, zwany „red cedar”, stosowany w saunie, to drzewo iglaste z rodziny sosnowatych (Pinaceae). Drzewo to dostarcza szlachetnego, pachnącego i odpornego na gnicie drewna. Doskonale nadaje się do wykonania wyposażenia sauny. Drewno cedrowe ma odcienie kolorystyczne od szafranowej żółci do czekoladowego brązu, co nadaje ciepły ton wnętrzu sauny. Ten czekoladowy odcień zmienia się w intensywny czerwono-brązowy pod wpływem kontaktu z powietrzem. Pod wpływem czynników atmosferycznych jego barwa zmienia się na srebrzystoszarą. W takim przypadku drewno wymaga odpowiedniej obróbki, jeśli ma być stosowane na zewnątrz w saunie.

Drewno cedrowe jest bardzo lekkie i miękkie. Jego skurcz wynosi około 7%. Jest to jedno z gatunków drewna, które nie ulega odkształceniom podczas użytkowania. Doskonale nadaje się do warunków panujących w saunie. Jest odporne na działanie czynników atmosferycznych oraz ataki różnych szkodników. Należy zauważyć, że cedr zawiera naturalny środek owadobójczy i grzybobójczy – tujaplan. Jego trwały zapach odstrasza mole i owady. Jest to cecha szczególnie interesująca w przypadku sauny. Zapewnia ona jej długowieczność bez konieczności impregnacji.

Z ekologicznego punktu widzenia cedr jest drewnem, które można stosować w saunie. Drewno cedrowe jest odporne na wilgoć, więc nie ulega pleśnieniu. Dzięki temu jest odporne na gnicie, nawet jeśli nie jest konserwowane. Jest to jedna z wyjątkowych cech wymaganych w przypadku sauny. Drewno to można pomalować bejcą przeznaczoną do zastosowań zewnętrznych, aby nie przybrało srebrnoszarego odcienia.

Świerk północny

Świerk, czyli „Picea excelsa Link”, to wiecznie zielone drzewo iglaste, z którego pozyskuje się bardzo jasne, żółtawo-białe drewno. Jest to drewno wykorzystywane przez Finów do budowy saun. Należy do rodziny sosnowatych (Pinaceae). Drewno ma bardzo prosty słój oraz drobne i regularne usłojenie. Jego średnia gęstość przy wilgotności 12% wynosi 450 kg/m³.

Jest średnio stabilne. Jego skurcz objętościowy wynosi około 14%. Jest podatne na niektóre szkodniki, takie jak chrząszcze z rodziny kapricornidae, korniki i termity. Jednak żywica nie wycieka, co zapewnia mu znaczną trwałość. Ta właściwość jest interesująca w przypadku sauny, pod warunkiem zastosowania środków przeciwko tym szkodnikom.

Suszenie tego drewna przebiega bardzo szybko i łatwo. Obróbka jest prosta i nie sprawia żadnych trudności, mimo że włókna ulegają rozdrobnieniu. Sęki są często dość twarde i mało lepkie. Drewno wydziela przyjemny zapach, który doceniają miłośnicy sauny. Dobrze łączy się praktycznie ze wszystkimi rodzajami klejów. Jest to drewno, które można wykorzystać do wykończeń wnętrz. W saunie stosuje się je do wykonania ścianek działowych i sufitów.

Drewno hemlock i osika

Hemlock to gatunek drzewa powszechnie występujący na wybrzeżu Pacyfiku. Jego drewno nadaje się do budowy sauny. Ma gęstość od 450 do 500 kg/m³ przy wilgotności 12% i nie zawiera sęków. Są to cechy charakterystyczne dla produkcji saun. Drewno hemlocku jest łatwe w obróbce. Nadaje się do stosowania praktycznie wszystkich klejów. Nadaje się na ścianki działowe i sufity w saunie. Ponieważ nie zawiera żywicy, można je łatwo pomalować.

Osika, czyli „Populus tremula”, to topola z rodziny wierzbowatych. Należy do gatunków drewna liściastego odpornych na wilgoć. To właśnie dlatego jest wykorzystywane w saunach. Jest aromatyczne i nie zawiera żywicy. Drewno to stosuje się do wykończenia wnętrz saun. Nie zawiera żywicy ani sęków. Służy również do wykończenia wnętrz saun.

Isorel

Isorel to przede wszystkim zastrzeżona marka. Isorel to materiał uzyskiwany poprzez sprasowanie drobnych włókien drzewnych. Jest to produkt naturalny, wytwarzany metodą mokrą, bez dodatku kleju. Występuje w postaci płyt, które nie wydzielają formaldehydu. Jest to produkt naturalny, odpowiedni do stosowania w saunie.

W saunie płyty Isorel służą do wykończenia niewidocznych elementów i przegród. Isorel zapewnia jednak również dobrą izolację termiczną i akustyczną. Ta właściwość izolacji termicznej bardzo pomaga w utrzymaniu odpowiedniej temperatury w saunie.

Nowoczesne materiały

Rodzaje paneli

Płyty zatrzaskowe

Panele zatrzaskowe to panele wyposażone w system szybkiego mocowania – zatrzaski. Zastępują one w saunie inne systemy mocowania, takie jak gwoździe czy śruby. Zatrzaski męskie są zamocowane na panelach, a żeńskie montuje się na ścianie lub suficie. Mogą być wykonane z metalu lub twardego tworzywa sztucznego. Ich montaż jako izolacji w saunie jest łatwy, a przede wszystkim szybki i czysty.

Ich zaletą jest możliwość demontażu, co w razie potrzeby pozwala na ich wymianę lub szybką zmianę paneli. W ten sposób można projektować panele z tworzywa sztucznego o różnych kształtach i kolorach: kwadratowe, prostokątne, okrągłe, owalne czy trapezowe. Projektant sauny może w ten sposób eksperymentować z kolorami, tworząc na ścianach różnorodne wzory: w szachownicę, z fragmentami ciemniejszymi od pozostałych.

Panele z włókna węglowego

Panele z włókna węglowego stanowią szczytowe osiągnięcie technologii ogrzewania w saunie. Niektóre modele mogą zapewnić pokrycie powierzchni grzewczej wynoszącej 6200 cali². Dla porównania, rurki ceramiczne mogą pokryć jedynie powierzchnię od 100 do 200 cali². Panele z włókna węglowego charakteryzują się doskonałym rozkładem ciepła, co pozwala na jego lepszą absorpcję.

Niektóre urządzenia grzewcze wyposażone w panele ceramiczne są mniej komfortowe ze względu na gorące punkty, które tworzą w saunie. Może to powodować uczucie poparzenia na plecach osób przebywających w saunie zbyt długo. Temperatura powierzchni paneli z włókna węglowego jest niższa, co zapewnia przyjemniejszy pobyt w saunie.

Szkło

Szkło wykorzystywane do produkcji drzwi sauny musi posiadać następujące cechy: być wytrzymałe, aby wytrzymać częste otwieranie i zamykanie drzwi, charakteryzować się dobrą izolacją termiczną i akustyczną oraz wykazywać niski współczynnik rozszerzalności cieplnej. Szkło z czystego krzemionki lub szkło kwarcowe doskonale spełnia te kryteria. Jest ono również przezroczyste dla promieniowania ultrafioletowego.

Jest odporne na działanie substancji chemicznych. Charakteryzuje się bardzo wysoką odpornością termiczną. Wystarczy je przyciemnić i odpowiednio ukształtować, aby stworzyć z niego drzwi do sauny. Inną metodą jest umieszczenie przyciemnianej folii pomiędzy dwiema warstwami płyty szklanej.

Wełna mineralna i wełna skalna

Wełna mineralna to materiał, który wygląda jak wełna, ale uzyskuje się go poprzez stopienie i rozdrobnienie szkła, skały lub żużla. Można również wymienić wełnę konopną, drzewną, lnianą i bawełnianą, ale ich zastosowania są raczej specyficzne. Trzy najczęściej stosowane rodzaje wełny to wełna szklana, wełna skalna i wełna żużlowa. Wełna mineralna jest doskonałym izolatorem termicznym i akustycznym. Nie stanowi żadnego zagrożenia dla zdrowia. Światowa Organizacja Zdrowia oraz Międzynarodowa Organizacja Pracy uznają to, dzięki czemu znajduje ona zastosowanie nawet w saunach.

Obecne trendy w zakresie materiałów izolacyjnych zmierzają w kierunku stosowania wełny z włókien roślinnych, zwierzęcych lub materiałów odnawialnych, których produkcja nie wymaga dużego zużycia energii. Izolacje termiczne zajmują szczególne miejsce w saunie. Surowce wykorzystywane do produkcji wełny mineralnej są odnawialne i naturalne. Spełniają one zatem kryteria stawiane przez osoby odpowiedzialne za ochronę środowiska. Wełna mineralna jest zatem uznawana za izolację ekologiczną. Jest ona produkowana zgodnie z normą PR EN ISO 9229.

Elastyczność, zdolność uszczelniająca oraz niewielka waga wełny to cechy, które pozwalają na jej zastosowanie na ścianach pionowych, sufitach lub pochyłych częściach dachów zarówno w saunach zewnętrznych, jak i wewnętrznych. Wełna skalna o dużej gęstości lepiej nadaje się do miejsc wymagających wytrzymałości mechanicznej, takich jak podłogi lub płaskie dachy sauny. To samo dotyczy miejsc, w których wymagana jest wysoka odporność ogniowa.

Można ją stosować na ścianach, podłogach, drzwiach i oknach – wszędzie tam, gdzie może dochodzić do utraty ciepła. W saunie wykorzystuje się ją nawet w ścianach działowych. Służy do uszczelniania dachów i ochrony przeciwpożarowej.

Materiały, z których wykonana jest bariera paroizolacyjna

W saunie tradycyjnej lub wyposażonej w ogrzewanie inne niż podczerwone bariera paroszczelna jest bardzo ważnym elementem. Jest to system szczelny, zaprojektowany w celu zapobiegania przenikaniu pary wodnej. Zapobiega to tworzeniu się pleśni w wełnie skalnej lub szklanej. Jeśli izolacja nasiąknie wilgotnym powietrzem, przestaje spełniać swoją funkcję i może ulec zniszczeniu. Bariera paroszczelna tworzy jednolitą warstwę ochronną.

Składa się z ciągłej warstwy folii z papieru pakowego pokrytego polietylenem lub aluminium, z polianu, PVC lub nieprzepuszczalnego poliestru bez perforacji. Najmniejsze nawet rozdarcie należy naprawić. Szwy i naprawione miejsca zakleja się taśmami samoprzylepnymi. Barierę paroszczelną zawsze umieszcza się po stronie cieplejszej, od strony wewnętrznej pomieszczeń, tam, gdzie występuje przepływ ciepłego powietrza. W ten sposób zapobiega się kondensacji pary wodnej w izolacji.

Do produkcji paroizolacji wykorzystuje się różne materiały. Należy skonsultować się z producentami, aby dowiedzieć się, który z nich najlepiej sprawdzi się w Państwa saunie. Materiały te podzielono na cztery klasy. W klasie E1, której opór dyfuzji pary wodnej µd wynosi od 2 m do 5 m, wyróżnia się papier bitumiczny, folię PE o grubości 0,2 mm, plastyfikowany papier tapetowy, farbę olejną oraz farbę chlorokauczukową. W klasie E2, o wartości µd w zakresie od 5 m do 25 m, znajdują się: karton gipsowy pokryty folią aluminiową, folia PE o grubości 0,2 mm z laminatem aluminiowym, bitumiczna tkanina poliestrowa P150/16, bitumiczną tkaninę szklaną V50/16 oraz membranę z PVC o grubości powyżej 1 mm.

W klasie E3, o oporze na dyfuzję pary wodnej µd w zakresie od 25 m do 200 m, znajdują się: bitum wzmocniony P3 lub P4, V3 lub V4, bitum polimerowy APP lub SBS oraz folia PIB. Klasa E4, w której µd przekracza 200 m, obejmuje bitumy wzmocnione folią metalowo-aluminiową 3 oraz wielowarstwowy system bitumiczny o grubości 8 mm. Klasa E4 wymaga montażu na ciągłym podłożu. Należy również dobrać paroizolację w zależności od jej umiejscowienia w saunie.

Sauna – pokrycia

Oleje ochronne

Zasadniczo drewno stosowane w saunie – jako materiał budowlany – nie jest poddawane żadnej obróbce i nie wymaga malowania. Naturalny, ciepły i stonowany odcień drewna nadaje saunie atmosferę komfortu i spokoju. Naturalny zapach drewna nadaje saunie egzotyczny charakter, którego poszukują jej bywalcy.

Niektórzy producenci preferują jednak stosowanie środków ochronnych na ławkach sauny, na kratach przy podłodze oraz na progu drzwi. Są to zazwyczaj środki ochronne na bazie oleju, zapobiegające rozwojowi pleśni i osadzaniu się brudu. Jedynie czyste powierzchnie pozostają z drewna niepoddanego obróbce. Lakier stosuje się w celu ochrony drewna przed wilgocią i działaniem środków chemicznych. Łagodzi on również zużycie drewna.

Płytki podłogowe

Podłogę w saunie można wyłożyć płytkami, aby ułatwić jej konserwację. Okładzina z płytek wymaga zdrowego, solidnego i stabilnego podłoża. Układanie płytek jest proste i praktyczne. Zaleca się jednak dodanie do zaprawy kleszczowej środka uszczelniającego, takiego jak żywica lateksowa, aby zapobiec przedostawaniu się wody do podłoża.

Podłoga w łazience, pod prysznicem i w pomieszczeniu wypoczynkowym jest również wyłożona płytkami. Ponadto ściany tych pomieszczeń pokrywa się kafelkami lub płytkami ściennymi do wysokości około 1,50 m. Ułatwia to ich czyszczenie po każdej sesji w saunie. Usuwanie śladów palców lub dłoni ze ścian będzie dzięki temu łatwe i szybkie.

Wyróżnia się trzy rodzaje płytek: z masy szklanej, emaliowane oraz ceramiczne. Płytki z masy szklanej i emaliowane stanowią najczęściej stosowane rodzaje. Są one dostępne w praktycznie nieograniczonej gamie wzorów i kolorów. Rodzaje płytek stosowanych na podłogę w saunie to te przeznaczone do intensywnego ruchu, w postaci gresu ceramicznego. Istnieją również inne rodzaje płytek podłogowych z powłoką antypoślizgową.

Czytelnik pragnący dowiedzieć się więcej na temat sauny może zapoznać się z innymi artykułami poświęconymi temu tematowi, zamieszczonymi na tej samej stronie.

Prawa autorskie chronione na mocy artykułów L. 111-1 i L. 123-1 kodeksu własności intelektualnej.