Sauna – definicja

Sauna – opis

Słowo „sauna” pochodzi z języka fińskiego od słowa „savuna” i oznacza „w dymie”. Jest to jedno z nielicznych fińskich słów, które zostało przyjęte do języka francuskiego. Do połowy XX wieku tłumacze nadawali mu rodzaj żeński, wzorując się na fińskiej łaźni parowej. Obecnie jednak słowo „sauna” jest uznawane za rodzaj męski, co odpowiada fińskiej łaźni z suchą parą. Sauna oznacza zatem łaźnię z suchą parą. Termin „sauna” opisuje również drewniane budki wyposażone w ławki, w których korzysta się z kąpieli w suchej parze. Wreszcie termin „sauna” odnosi się do urządzenia umożliwiającego korzystanie z kąpieli parowej. W szerszym znaczeniu „sauna” oznacza publiczny lub prywatny obiekt, składający się z kilku pomieszczeń przeznaczonych do kąpieli w suchej parze. Kabina sauny jest nieco większa niż kabina prysznicowa.

Aby wytworzyć parę w saunie, do pieców wkłada się rozgrzane do wysokiej temperatury kamienie. Następnie polewa się je wodą czerpaną z małej drewnianej miski za pomocą chochli. Użytkownicy rozbierają się w pomieszczeniu przeznaczonym do tego celu, a następnie przechodzą do gorącego pomieszczenia. Wybierają dogodne dla siebie miejsce na ławkach. Im wyżej, tym jest cieplej. Pomiędzy kolejnymi wejściami do sauny uczestnicy czasami zanurzają się w pobliskiej dziurze wyciętej w lodzie, typowej dla Finlandii.

Sauna – historia

Sauna w Finlandii

Pochodzenie

Początkowo Finowie budowali saunę jeszcze przed domem mieszkalnym. W „Kalevali”, która opowiada mitologiczną historię Finlandii, główni bohaterowie nieustannie korzystali z sauny. Mieszkańcy wiejskich domów mieli zwyczaj zanurzać się o każdej porze roku w jeziorze lub rzece po wyjściu z sauny. Zimą zawsze zaczynali od wykopania otworów w lodzie, przygotowując się do sauny.

Archeolodzy odkryli, że pierwsze fińskie sauny były dużymi dołami wykopanymi w wzgórzach. Służyły one do przyjmowania całego plemienia. Otwory te przykryto dachem, aby chronić użytkowników przed zimnem i deszczem. Później przekształcono je w sauny podziemne.

Pierwotnym przeznaczeniem sauny było zatem korzystanie z gorącej pary w celu umycia się i oczyszczenia ciała. Ponadto sauna zapewnia uczucie dobrego samopoczucia o każdej porze roku. Później odkryto zastosowanie sauny – definicja – w medycynie. Kiedy nie było jeszcze szpitali, Finki rodziły dzieci w saunach rodzinnych lub miejskich. Ranni byli leczeni w saunach, ponieważ panowały tam lepsze warunki higieniczne.

Historia nowożytna

Opanowanie techniki obróbki drewna pozwoliło później na budowę małych drewnianych chat, wznoszonych metodą blokową. Tego rodzaju chaty rozprzestrzeniły się w Europie. Stały się one saunami dymnymi, zwanymi potocznie we Francji „étuves”. Sauna istnieje od około 2000 lat w Skandynawii i Finlandii. Została wynaleziona przez Finów, aby skutecznie przeciwdziałać wpływowi silnego mrozu na organizm. Sauna była również sposobem na wywołanie pocenia się organizmu w celu usunięcia toksyn. Organizm był w ten sposób jednocześnie oczyszczany i odprężany.

Sauna jest również zwyczajem rodzinnym i popularnym. Jest ona przeznaczona zarówno dla rodziny, jak i dla społeczności. Finowie postrzegają saunę jako miejsce relaksu, w przyjaznej i higienicznej atmosferze. Wejście do sauny odbywa się oddzielnie dla obu płci. Ponadto sauna odgrywa ważną rolę w relacjach społecznych Finów. Sauna to nie tylko miejsce, w którym myje się ciało, relaksuje się i odzyskuje równowagę psychiczną. To także miejsce rozmów, dyskusji czy negocjacji.

Dom bez sauny wykraczał poza zwyczajową tradycję Finów. Finowie chodzą do sauny raz w tygodniu, zazwyczaj w sobotę. Nie ma jednak ściśle określonej zasady dotyczącej częstotliwości wizyt w saunie. Fin chodzi do sauny, kiedy ma na to ochotę. W miejskim mieszkaniu Finów sauna jest ogrzewana elektrycznie. W domku letniskowym nadal używa się pieca opalanego drewnem. Latem, podczas ciężkich prac, saunę przygotowuje się każdego wieczoru.

Dla Finów pójście do sauny wydaje się równie naturalne jak spożywanie posiłku czy pójście spać. Sauna jest tak bardzo częścią codziennego życia Finów, że ujęli to w swoim przysłowiu. Jako przykład można podać „sisulla saunaan”, co oznacza „idźmy odważnie do sauny ”. A także: „saunassa sappi sammuu”, „vihtoen viha viilenee”, co można przetłumaczyć jako: „sauna gasi gorycz, a biczowanie łagodzi urazę”.

Finlandia obfituje w sauny. Na ponad 5 milionów mieszkańców przypada prawie 2 miliony saun. Nigdzie indziej na świecie nie przywiązuje się tak dużej wagi do sauny, jak w Finlandii. Fińska szkoła morska posiada największą saunę w kraju. W miejscowości Muurame znajduje się „wioska saun”, składająca się z około trzydziestu saun pochodzących z całej Finlandii, urządzona w formie skansenu. Wszystko to pokazuje, że sauna naprawdę odgrywa ważną rolę w życiu Finów. Szwecja i Finlandia doprowadziły technikę kąpieli w suchej saunie do najwyższego poziomu. Na początku XX wieku fińscy sportowcy biorący udział w igrzyskach olimpijskich, a także żołnierze, ogłosili całemu światu, że ich sukcesy zawdzięczają dobroczynnym właściwościom sauny.

Należy zauważyć, że najlepsze sauny dostępne obecnie na rynku pochodzą z Finlandii. I są one nieustannie ulepszane. O ile początkowo ogrzewano je drewnem i gazem, o tyle obecnie dominuje wykorzystanie energii elektrycznej. Wszystkie praktyczne akcesoria do sauny pochodzą z Finlandii. Saunę można zainstalować w salach gimnastycznych, klubach sportowych, ośrodkach leczniczych i rehabilitacyjnych. Obecnie popularność sauny znacznie wzrosła na całym świecie.

Sauna na świecie

Sauna w Ameryce

Niektórzy Indianie z Ameryki Północnej praktykowali kąpiele potowe w namiotach lub chatach z kamienia, gliny lub drewna. Koncepcja ta czasami wchodziła nawet w skład ich obrzędów religijnych. Wodę podgrzewano za pomocą wcześniej rozgrzanych kamieni. Wykopaliska archeologiczne pozwoliły również odkryć sauny u Azteków i Majów sprzed 1200 lat.

W Ameryce Południowej Indianie z plemienia Pueblo korzystali z łaźni parowych. Plemiona indiańskie z Kanady i Stanów Zjednoczonych również znały saunę. Korzystali z chat potowych zbudowanych z gałęzi. Również w tym przypadku parę uzyskiwano z kamieni rozgrzanych ogniem z drewna.

Sauna w Europie

Sauna w Europie Środkowej i Zachodniej

Europa również zainteresowała się sauną, czerpiąc inspirację z fińskiego rytuału. Jednak w średniowieczu nagość oraz gromadzenie się nagich osób w jednym pomieszczeniu zostały zakazane przez Kościół katolicki w Europie Środkowej i Zachodniej. W związku z tym zamknięto łaźnie publiczne i miejsca, w których praktykowano saunę. Powodem tego było obwinianie sauny za szerzące się wówczas groźne choroby, takie jak dżuma. Uważano, że choroby te atakowały organizm, gdy pory były rozszerzone. W ten sposób zatrzymywały one zgniłe wyziewy wdychane w saunie. Doprowadziło to następnie do powstania kultury tzw. higieny suchej, popieranej we Francji przez Ludwika XIV.

Jednak w krajach takich jak Rosja oraz w regionach północnych, które przyjęły chrześcijaństwo znacznie później, sauna była nadal praktykowana. Kościoły prawosławne i luterańskie uznały korzyści higieniczne wynikające z korzystania z sauny – co miało znaczenie dla ludności. W tradycji ludu rosyjskiego mówi się, że w domku łańcielnym mieszka mały, oswojony duch, czasem przebiegły, a czasem okrutny. Rosyjska sauna była zbudowana z pnia drzewa, a wewnątrz znajdował się piec z kamieniami. Technika korzystania z sauny polegała na polewaniu gorących kamieni wodą. W XVIII wieku ten system kąpieli parowej rozprzestrzenił się na całą Europę Środkową.

Sauna w Grecji, Rzymie i Irlandii

Łaźnie istniały już w Grecji 700 lat przed Chrystusem. Niedługo potem większość gimnazjów włączyła do swoich obiektów pomieszczenia saunowe. Korzystanie z sauny w tych obiektach przebiegało w dwóch etapach: najpierw w suchym powietrzu, a następnie w wilgotnym. Następnie kąpiący się opłukiwali się ciepłą, a potem chłodną wodą.

Rzym przejął metodę korzystania z tych łaźni saunowych w IV wieku przed Chrystusem. Pojawiły się duże kompleksy oferujące różnorodne atrakcje. Technika sauny – definicja – polegała na przebywaniu w ogrzewanej sali z suchym powietrzem, a następnie na opłukaniu się zimną wodą.

W XI wieku z sauny korzystali Irlandczycy. Chata była budowana z ułożonych jedna na drugiej stosów kamieni. Do rozgrzewania kamieni w saunie używano gałązek i torfu. Gdy chata została rozgrzana, kąpiący się usuwali żar i przykrywali podłogę trzciną oraz torfem. Do sauny wchodziło się czołgając się. Tradycja ta zanikła w XIX wieku.

Czytelnik pragnący dowiedzieć się więcej na temat sauny może zapoznać się z innymi artykułami poświęconymi temu tematowi, zamieszczonymi na tej samej stronie.

Prawa autorskie chronione są na mocy artykułów L. 111-1 i L. 123-1 kodeksu własności intelektualnej.